Dat huizen die in de buurt van gerestaureerd erfgoed staan meer waard worden, wisten we al. Kijk bijvoorbeeld naar de exorbitante prijsstijging van vastgoed in de Amsterdamse Kinkerbuurt. Daar werd een tramremise verbouwd tot hipster foodmarket ‘de Hallen’. De vraag is: hoe maak je van erfgoed een commercieel succes?

In Nederland is de laatste decennia de goede traditie ontstaan erfgoed kritisch te beoordelen op potentieel hergebruik. Erfgoed dat geld oplevert, mag blijven. Maar vaak komen de exploitatiemodellen voor dat erfgoed niet veel verder dan het streven naar een positief rendement op de korte termijn. Zolang er een huurder of koper is die kan betalen, is het vaak al goed. Dat is zonde maar ook riskant, een locatie kan zo maar blijken ‘niet te werken’ waardoor de leegstand na een aantal jaren toeslaat.

Exploitatie van maatschappelijke waarde

Het kan ook anders. En zeker voor erfgoedpanden op een mindere locatie moet het vaak ook anders. Bij de meeste exploitatiemodellen wordt slechts een deel van de waarde van erfgoed meegerekend. Het maatschappelijke potentieel, de waarde die het erfgoed heeft voor de buurt, wordt in de traditionele denk- en exploitatiemodellen vaak niet gebruikt. Het gaat dan bijvoorbeeld om verbinding of activering. Onder de juiste voorwaarden kan er rondom een erfgoedpand of -terrein grote buurtbetrokkenheid ontstaan. Ervaren gemeentebestuurders kennen de grote economische waarde daarvan.

Programmeer je erfgoed

Een goed gekozen programmering van het gewenste soort huurders en activiteiten kan op termijn veel meer economische stabiliteit voor de exploitatie opleveren dan een strategie van de eerste of meest biedende. Eigenlijk weet iedereen wel dat het zo werkt. Toch wordt er zelden actief op gestuurd.

Aan de slag

Hoe maak je wat minder gesitueerde historische overblijfselen toch tot een succes? Wij worden regelmatig met deze vraag geconfronteerd, daarom hierbij negen snelle tips voor het opkrikken van erfgoedwaarde:

  • Programmeer: een sterk programma is ‘key’, juist voor erfgoed op ‘slechte locaties’.
  • Combineer: cluster goede zaken, mix het programma met gevraagde functies in de markt.
  • Erken de waarde die het gebouw heeft voor de omwonenden en de buurt en maak het voor hen mogelijk om actief betrokken te raken.
  • Communiceer over je gebouw, vertel duidelijk of laat zien waarom je er zo enthousiast over bent. Mensen kunnen dat niet raden.
  • Profileer: kies passende waarden en woorden voor de essentie van het erfgoed én de toekomstige activiteiten.
  • Doseer: wees gericht, gepast en gemodereerd in je communicatie. Te veel tamtam kan een verkeerde indruk wekken, te weinig of niet gericht op de juiste doelgroepen is een ramp voor elk initiatief.
  • Realiseer je dat bij herbestemming rendement later kan komen dan bij nieuwbouw.
  • Reageer alert op veranderingen in omgeving en markt, pas aan waar nodig.
  • Profiteer: eerst deze stappen, dan verkopen met winst of genieten van de hogere plek op de ‘happy index’.

Dit item is tot stand gekomen in samenwerking met IVEM, Instituut voor Erfgoed en Marketing.

Joep de Roo
Linkeroever – apr 2017

Share →