Plug-In-City

Wat nu als er eens niet al die regels zijn voor bouwen en ruimtelijke inrichting? Ontstaat een Utopia? Wordt het België? Blijkt creativiteit tot een nieuwe economie te leiden? Trudo probeert het gewoon.

Plug-In-City wordt een stad zonder regels, zonder belemmeringen, zonder vooropgezet plan. Iedereen met een goed idee mag er bouwen. Of stapelen. En in alle gevallen verrassen. De woningcorporatie Trudo stelt op Strijp-S in Eindhoven een flink aantal vierkante meters ter beschikking, inclusief de infrastructuur voor water en elektra. Je mag daarop voor eigen rekening en risico je droom verwezenlijken voor een periode van drie jaar. Vrij van huur.

Toegevoegde waarde
Uit alle aanvragen moet een keuze gemaakt worden. Die keuze is niet gebaseerd op vorm of economische haalbaarheid maar op de toegevoegde waarde voor het project. Het beoogde resultaat is dat vrijheid, creativiteit en complementaire activiteiten zullen leiden tot een sterke, herkenbare en autonome stad in de stad. Aan Liesbeth Jansen (Linkeroever) en Jan Post (ex-directeur Philips Nederland) is gevraagd de programmatische toevoeging van inzendingen in te schatten.

Meer informatie: www.plugincity.nl/nl/home
en popupcity.net/

Liesbeth Jansen
Linkeroever – december 2013

420x160_13_plugin-2

Maak een park

Even geen geld voor die nieuwe woonwijk? Industrieterreintje of winkelcentrum niet meer nodig? Maak er een park van, dat kost weinig en levert veel op.

Jarenlang werkte ik in een wat verouderd kantoorgebouw in een wijk die geplaagd werd door achterstallig onderhoud en openbaar alcoholgebruik. Het bijbehorende winkelcentrum is inmiddels vernieuwd en de woonwijk gesloopt. Dure vierkante meters, net buiten de ring van Amsterdam die er nu renteloos bijliggen. Althans in de ogen van de boekhouder. Alleen al de ruimte is een verademing en geeft het oude kantoorgebouw ineens allure en bovendien  worden er voorzichtige pogingen gedaan tot stadstuinieren.

Woonwijkje weg
Woonwijkje weg

Op dit kaartje staat nog de oude situatie (in de lichte rechthoek), en zo ziet er nu uit:)

[slideshow_deploy id=’2679′]

 

Hier is ruimte:

Leuke interactieve kaart met (tijdelijk) ongebruikte terreinen in de omgeving van Amsterdam:

http://maps.amsterdam.nl/braakliggende_terreinen/

Maarten Pedroli
Linkeroever – oktober 2013

Marineterrein Amsterdam

Met het tekenen van een bestuursovereenkomst tussen Amsterdam en de ministeries van Defensie en Binnenlandse Zaken komt de weg vrij voor een geleidelijke transitie van een het Marineterrein, een belangrijk stuk Amsterdam. Liesbeth Jansen gaat dat als projectdirecteur in goede banen leiden.

Het Marineterrein in Amsterdam ligt in het centrum naast het station op de linkeroever van het IJ. Veertien hectaren top-locatie waar heel erg veel leuke en goede dingen mee te doen zijn. Tot nu toe een gesloten gebied, al 350 jaar in gebruik door de Koninklijke Marine en nog steeds eigendom van het Rijk. In 2014 gaat het terrein (gedeeltelijk) open voor publiek.

Simpelweg komt het er op neer dat het Rijk het gebied graag wil verkopen voor een goede prijs en dat Amsterdam het graag wil kopen/ontwikkelen maar daar vooralsnog geen financiering voor heeft. Het vernieuwende van de op 5 december jl. getekende overeenkomst tussen Rijk en gemeente is dat daarin niet alle bestemmingen en functies zijn vastgelegd maar dat er veel ruimte is voor tijdelijke ontwikkelingen. Dat geeft de mogelijkheid beter in te spelen op de vraag en mogelijkheden van het moment. Tegelijkertijd verhoogt het nieuwe – al dan niet tijdelijke – gebruik de waarde van het gebied waardoor financiering eenvoudiger kan worden. Ook het feit dat Rijk en gemeente samen optrekken in het maken van plannen en zoeken naar financieringsmogelijkheden mag gerust verfrissend worden genoemd.

Liesbeth Jansen transformeerde eerder de Westergasfabriek tot een waardevol gebied voor buurt, stad en land en is met Linkeroever nog steeds betrokken bij veel ‘reanimaties’ van gebouwen en gebieden. Liesbeth: “De complexe situatie met Rijk, Defensie, gemeente Amsterdam en andere betrokkenen is bij uitstek een kans voor organische, flexibele ontwikkeling. Doen en ondernemen met een korte termijn kan de richting en visie op de lange termijn sturen en vormgeven.”

[slideshow_deploy id=’2807′]

Meer informatie:
gemeente Amsterdam
Volkskrant

Kansen zien in Boekarest

Een oude fabriek aan de rand van een park. Waar hebben we dat eerder gezien? Onze ervaring met de Westergasfabriek in Amsterdam was aanleiding voor een boot camp ‘kansen zien’ in het centrum van Boekarest.

Een fabrieksterrein met een flink aantal gebouwen. Sommige rijk en monumentaal, andere in kenmerkende ‘oostblok-stijl’ maar allemaal in slechte staat. De fabriek had ooit 2000 werknemers, nu nog 200. Er worden hydraulische pompen gemaakt, de kleine motortjes die bijvoorbeeld laadkleppen van vrachtwagen doen bewegen. Het productieproces neemt als gevolg van automatisering steeds minder ruimte in beslag met als gevolg lege hallen waar oude afgedankte machines staan. Maar die lege hallen staan wel aan de rand van een prachtig park waar de Roemenen graag wandelen, eten en recreëren.

Het Nederlandse, maar in Boekarest gevestigde, bureau Eurodite organiseerde samen met het Roemeense architectenbureau en tijdschrift Zeppelin een driedaagse bijeenkomst met Nederlandse en Roemeense deskundigen om te kijken of er mogelijkheden zijn om een aantal van de hallen te behouden en te ontwikkelen daarin gesteund door het Creative Industries Fund NL.

De belangrijkste opgave was de eigenaar vertrouwen te geven in een ontwikkeling waarin zijn fabriek een duidelijk plaats krijgt, nieuwe functies te vinden die passen bij cultuur, werk en product en zoveel mogelijk kosten neutraal te werken. Na twee dagen werken presenteerden we de eigenaar drie scenario’s die gebaseerd waren op waarden die hij hanteerde (zorg voor familie, liefde voor techniek en aandacht voor onderwijs), marktkansen (Roemenen gebruiken graag parken met faciliteiten, technische innovaties, gunstige ligging en de aansluiting bij de EU) en minimale financiering (samenwerkingen, maatschappelijke bijdragen, exploitatiegerichte financiering). Met als concrete eerste stap het opruimen en schoonmaken van het terrein zodat de potentie en ambitie duidelijk zijn. Staatshervormingen, politieke koerswijzigingen en kapitalistisch opportunisten hebben de Hongaarse ondernemers terecht achterdochtig gemaakt. We waren dan ook bijzonder blij dat de eigenaar de aanpak volmondig onderschreef en aangaf dat de eerste stap, het opruimen en schoonmaken geen enkel probleem was.

Het vertrouwen werd verder opgebouwd tijdens een diner met de Nederlandse ambassadeur, Mathijs van Bonzel, die meteen de voortgang borgde door eigenaar en bureau uit te nodigen voor een diner in juli om de resultaten van samenwerking te bespreken.

Nederlanders in het buitenland, het is nooit anders geweest.

Liesbeth Jansen
Linkeroever – april 2013

[slideshow_deploy id=’2420′]

Tijdelijke horeaca

Horeca wordt steeds vaker gebruik om, ook tijdelijk, een plek leefbaar te maken. En – niet onbelangrijk – om cashflow te genereren. 

Gastheerschap is de basis van een goed ontwikkelingsplan. Bezoekers en gebruikers van een gebouw of gebied willen zich welkom voelen, gerespecteerd worden en de gelegenheid hebben om anderen te ontmoeten in een aangename omgeving. Als het goed is ben je dan ook bereid om iets terug te doen en juist die wederkerigheid maakt dat een plaats een sterk en duurzaam karakter krijgt. Linkeroever bezocht een avond over tijdelijke horeca in Pakhuis de Zwijger en kreeg wisselende ervaringen te horen.

Tijdelijk omdat het niet anders kan

Soms worden mensen verliefd op een plek en werken tegen de stroom in aan het verwezenlijken van hun droom. Blijburg en Noorderlicht zijn van die plekken. Het pionieren hoort erbij, maar de droom is een vaste eigen plek te vinden. Die ondernemers doen geweldig werk, ze persoonlijk enorm betrokken zijn. Maar uiteindelijk hebben ze last van de tijdelijkheid die immers het hun droom verstoort. Deze ondernemers willen het liefst een transitie naar een vaste plek.

Tijdelijk uit vrije wil

Andere ondernemers zien kansen in een ruimte waar niemand iets mee kan. Ze bedenken een concept, maken een begroting, maken afspraken over de termijn en gaan aan de slag. Club Trouw, 11 en Baut zijn voorbeelden. De basis voor deze ondernemingen is een sluitende begroting voor een bepaalde periode. Omdat tijdelijkheid vaak langer duurt dan gedacht, wordt er vooral winst gemaakt in ‘de verlenging’.

Terugverdienen

De tijdelijke ondernemers zijn vaak trendsetters die veel geld en inzet investeren in hun onderneming. Die investering zien ze niet terug in verkoop of aandelen. Een tijdelijke zaak kun je immers niet verkopen en de waardevermeerdering van gebouw of gebied is nooit onderdeel van het tijdelijke contract. Vandaar dat ondernemers graag willen dat de eigenaar een deel van de investeringen op zicht neemt. Dat is een plausibele onderhandelingspositie, omdat het resultaat de eigenaar ten goede komt en de ondernemer weinig terugverdienmogelijkheden heeft naast de dagelijkse omzet.

Linkeroever-tips voor tijdelijke horeca:

  • Tijdelijkheid duurt vaak langer dan verwacht. Doe er je voordeel mee door je begroting te baseren op de korte termijn.
  • Reken niet op een deel van de waarde die je toevoegt aan de omgeving. Of maak daar vooraf bindende afspraken over.
  • Bedenk vooraf wat je doet als tijdelijk vast wordt.
  • Vraag de eigenaar mee te investeren in de exploitatie
  • Tijdelijke exploitanten praten erg graag mee over plannen voor de toekomst.

 

Liesbeth Jansen
Linkeroever – februari 2013

Instabiele kansen

Stel je hebt twee soorten muizen: machomuizen die graag de baas zijn en alles onder controle willen houden en snuffelmuizen die graag van alles uitproberen maar niet zo stoer zijn.

In ons experiment laten we de macho- en de snuffelmuizen samenleven in een doolhof. Op vaste tijden wordt op steeds dezelfde plek voedsel neergezet. Al snel weet de hele populatie hoe ze door het doolhof bij het eten kunnen komen en wanneer ze daar moeten zijn. De machomuizen zorgen dat ze vooraan staan op de juiste tijd en plek en de snuffelmuizen moeten afwachten of er nog wat over is als de baasjes klaar zijn.

Totdat het systeem verandert. Als het voedsel op een onverwacht moment wordt neergezet heeft de snuffelmuis het eerder in de gaten, die was toch al bezig met het onderzoeken van zijn omgeving terwijl de machomuis vertrouwd op de regelmaat. En ook als het doolhof plots wordt veranderd trekt de macho aan het kortste eind. Hij loopt zijn vast pad af en duwt boos en vasthoudend tegen het obstakel op zijn weg. De onderzoekende muis heeft allang de juiste weg gevonden.

Conclusie: stabiele systemen bevoordelen hiërarchie en autoriteit en veranderende systemen zijn gunstig voor creatieve en onderzoekende muizen en mensen. Fijn dat alles anders wordt!

Maarten Pedroli

Linkeroever – november 2012

 

Voor altijd tijdelijk

Tijdelijk gebruik van gebouwen en gebieden kan erg effectief zijn. Voor het behoud van gebouwen, om inkomsten te genereren, om sturing te geven aan een ontwikkeling of om leefbaarheid te bevorderen.

Het is niet alleen de crisis die voor veel ongebruikte ruimte zorgt. Werk en werknemers worden in toenemende mate flexibel waardoor minder en anders ingerichte ruimte nodig is. Daarmee verdwijnt ook de behoefte aan langlopende contracten en grootschalige projecten in de bouw. Het steeds anders gebruiken van dezelfde ruimte wordt de nieuwe norm.

Sturend en smaakmakend
Tijdelijk gebruik is bij uitstek een instrument om besluitvorming te sturen. Verschillende soorten invullingen kunnen worden geprobeerd, er kan regie worden gevoerd over de richting van de invulling en er kan een toon worden gezet die zowel voor gebruikers als omgeving aantrekkelijk is. De tijdelijke invulling van een gebouw of gebied kan smaakmakend zijn voor een veel groter gebied.

Efficiënt, maar niet gratis
Om gericht tijdelijk gebruik in te zetten moeten gebouwen en gebieden wel aan een aantal basale eisen voldoen. Veiligheid en toegankelijkheid moeten geregeld zijn en regie en communicatie zijn cruciale succesfactoren. Als de eigenaar daar niet in wil of kan investeren heeft die ook minder of geen invloed op de ontwikkeling.

De stappen die gezet moeten worden om tot een effectief en sturend tijdelijk gebruik te komen heeft de Linkeroever op een rijtje gezet. Handig!

Liesbeth Jansen
Linkeroever – november 2012

 

Op de foto:
Appsterdam is a quickly growing group of software developers (app-makers) who are gathering in Amsterdam since summer 2011. In cooperation with Studio Vacant NL they temporarily colonized a vacant building at Westergasfabriek to create physical gravity in the software industry.

Gevonden: 14.000m2 in hartje Parijs

Palais de Tokyo: een anti-museum in een – zogenaamd – onaf gebouw

Dertig jaar lang kwam er geen mens in de westvleugel van Palais de Tokyo (http://www.palaisdetokyo.com/) in Parijs. Sinds april van dit jaar is het gebouw – 14.000 m2 groot en ook nog vlakbij de Eiffeltoren – gerenoveerd en heropend als museum voor hedendaagse kunst. Een ‘anti-museum’, noemt het Palais de Tokyo zichzelf, want er is geen curator, het is er niet stil en er zijn geen witte muren. Sterker, het gebouw lijkt helemaal niet af. Zogenaamd. Verantwoordelijk voor de onaffe, rauwe sfeer is architectenduo Lacaton&Vassal. Ze braken de vloeren open, zodat er daglicht in de kelders kwam, maar lieten het afgebrokkeld beton gewoon zitten. Muren bleven ongeschilderd, vensters onafgewerkt, bouwhekken werden ruimteverdelers. Toch is de grandeur van het oude Palais de Tokyo nog overal aanwezig. De openingsexpositie, ‘Triennale’, werd geopend door Nicolas Sarkozy en bleef bij aanvang 28 uur achter elkaar open. Op 28 september is ‘Imaginez l’imaginaire’ geopend, met werk van meer dan 100 jonge kunstenaars. Deze expositie is nog tot en met februari 2013 te zien.

Jacqueline Verheugen

Linkeroever – september 2012

 

Summer school in Slovenië

Hoe maak je erfgoed levensvatbaar?

In Piran, Slovenië, organiseerde de University of Primorska en The Forum of Slavic Cultures een week met inspiratie en hands-onprojecten voor museologen, historici, architecten en mensen uit het toerisme. Liesbeth Jansen en Maarten Pedroli gaven daar een presentatie over hergebruik van industrieel erfgoed en een workshop over cultureel ondernemen. Meer » en meer »

i.o.v. University of Primorska
Bijdrage: presentatie, workshop, begeleiding

 

Doe eens NIETS

Linkeroever zoekt en vindt altijd leuke voorbeelden van hergebruik.

Hergebruik brengt in veel gevallen nieuwe functies met navenante begrotingen, regelgeving en exploitatieproblemen. In Antwerpen zagen we dat het ook anders kan. De buitenkant van de open loods op Spoor Noord is wel netjes opgeknapt en en ligt een nieuwe vloer in, maar dat is het dan. En zo ontstaat een marktplaatsachtige ruimte die je gewoon niet hoeft te gebruiken, maar wel kán gebruiken. Bijvoorbeeld voor een pop-up café of een potje voetbal als het regent.

Maarten Pedroli
Linkeroever – mei 2012

Klik op een plaatje